Amortyzacja
Środki trwałe podlegają amortyzacji. Amortyzacji nie podlegają m.in. grunty, które nie są wykorzystywane do wydobycia kopalin metodą odkrywkową czy te środki trwałe, które z upływem czasu nie tracą na wartości, np. dzieła sztuki.
Amortyzacja środków trwałych jest regulowana przez:
- ustawę o podatku dochodowym i na jej podstawie ustalana jest amortyzacja do celów podatkowych.
- ustawę o rachunkowości i na jej podstawie można ustalić amortyzację dla celów księgowych.
Amortyzacja podatkowa
Kwota amortyzacji ustalana jest na podstawie stawek amortyzacyjnych określonych w załączniku do ustawy o podatku dochodowym i podlega ona wliczeniu w koszty uzyskania przychodu.
Amortyzacja podatkowa jest dokonywana od następnego miesiąca po miesiącu przyjęcia środka trwałego do eksploatacji.
Amortyzacji dokonuje się do końca tego miesiąca w którym wartość początkowa środka trwałego zrówna się z sumą dokonanych odpisów amortyzacyjnych, lub środek trwały został sprzedany bądź postawiony w stan likwidacji.
Amortyzacja bilansowa
Odpisy amortyzacyjne środka trwałego dokonuje się poprzez systematyczne, planowe rozłożenie jego wartości początkowej na ustalony przez jednostkę okres amortyzacji.
Ustawa o rachunkowości nie określa stawek amortyzacji, przedsiębiorstwo ma samo określić okres amortyzacji oraz roczną stawkę amortyzacji. Określając te parametry należy wziąć pod uwagę okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego, a w szczególności:
- liczba zmian, na których pracuje środek trwały;
- tempo postępu techniczno-ekonomicznego;
- wydajność środka trwałego mierzona liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem;
- prawne lub inne ograniczenia czasu używania środka trwałego;
- przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży netto istotnej pozostałości środka trwałego.
Metody amortyzacji:
- metoda liniowa,
- metoda degresywna,
- metoda progresywna,
- metoda naturalna.
Metoda liniowa
Korzystając z tej metody amortyzacji dokonujemy odpisów w równych ratach przez cały okres użytkowania środka trwałego.
Roczny odpis amortyzacyjny przy stosowaniu metody liniowej ustala się na podstawie wzoru:
Zadanie
Oblicz miesięczny odpis amortyzacyjny zestawu komputerowego wiedząc, że wartość początkowa wynosiła 7400,- a stawka amortyzacyjna dla celów podatkowych wynosi 30%.
Rozwiązanie:
Metoda degresywna
Polega na amortyzowaniu poszczególnych środków trwałych za pomocą stawek podanych w ustawie, ale podwyższonych współczynnikiem maksimum 2 (w szczególnych przypadkach 3).
W pierwszym roku użytkowania amortyzację metodą degresywną liczy się od wartości początkowej środka trwałego.
W kolejnych latach od wartości netto ustalonej na początku danego roku (wartość netto = wartość początkowa – dotychczasowe umorzenie)
Począwszy od roku podatkowego, w którym roczna kwota amortyzacji metodą degresywną byłaby niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej metodą liniową, to dalsze odpisy dokonywane są metodą liniową.
Począwszy od roku podatkowego, w którym roczna kwota amortyzacji obliczona metodą degresywną zrówna się bądź będzie niższa niż kwota amortyzacji obliczona metodą liniową, to następuje przejście na amortyzację metodą liniową.
Zadanie
Spółka akcyjna ALA w grudniu 2013 roku kupiła i przyjęła do eksploatacji środek trwały o wartości 166 000 złotych. Amortyzacja jest dokonywana metodą degresywną, współczynnik degresywności 2, stawka amortyzacji 10%. Oblicz amortyzację metodą degresywną i liniową. Spółka amortyzuje środki trwałe zgodnie z przepisami o podatku dochodowym od osób prawnych.
Rozwiązanie:
Metoda progresywna
Metoda ta polega na stosowaniu rosnących odpisów amortyzacyjnych w miarę osiągania planowanej zdolności produkcyjnej środków trwałych.
Metoda naturalna
W metodzie tej przyjmuje się założenie, że środek trwały zużywa się w zależności od ilości wykonanych jednostek pracy. Przykładem takich jednostek może być: liczba przepracowanych godzin czy liczba wytworzonych produktów.
Metoda liniowa oraz degresywna są najczęściej stosowanymi metodami amortyzacji ze względu na to, że są uznawane również przez prawo podatkowe.
Przepisy o podatku dochodowym zawierają m.in.:
- wykaz stawek amortyzacyjnych;
- wykaz współczynników degresywności stosownych przy metodzie degresywnej;
- sposób ustalania stawek amortyzacyjnych dla używanych bądź ulepszonych środków trwałych, które będą po raz pierwszy wprowadzone do ewidencji w przedsiębiorstwie.
Amortyzacja jednorazowa
Przepisy podatkowe przewidują, że podatnicy mogą zastosować jednorazowy odpis amortyzacyjny dla środków trwałych o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł. Oznacza to, że wartość środka trwałego jest jednorazowo w momencie przyjęcia go do użytkowania zaliczana do kosztów uzyskania przychodu.
Warto zauważyć, że limit 10 000 zł obowiązuje dopiero od początku 2018 r. Przed zmianą, górna granica dla niskocennych środków trwałych wynikająca z przepisów podatkowych wynosiła 3 500 złotych.
Jednostka może sama ustalić granicę dla niskowartościowych środków trwałych, lecz nie może być ona wyższa niż 10 000 złotych.